Pedagogika Marii Montessori
„Czego nie ma najpierw w zmysłach, tego nie ma później w umyśle.” M. Montessori
Maria Montessori to pierwsza lekarka w historii Włoch. Zainteresowania medycyną poprowadziły ją od psychiatrii do pedagogiki specjalnej, a w końcu do pedagogiki ogólnej. Urodzona w 1870 roku nie miała łatwej drogi do zdobycia wymarzonego wykształcenia, jednak z determinacją dążyła do celu. Jej wnikliwe obserwacje zaowocowały nowym podejściem do wychowania dziecka.
Zaliczana jest do pedagogów reprezentujących nurt „nowego wychowania”, rozumiany jako odkrywanie oraz wspieranie wszechstronnego rozwoju dziecka. W myśl tej idei każde dziecko zmierza własną drogą do dojrzałości i dlatego w klasie prowadzonej metodą Montessori znajduje ku temu wsparcie.
„Wszyscy wielcy ludzie, jakich wydał świat, muzycy, poeci, naukowcy, byli kiedyś dziećmi. Nie wiemy, na kogo wyrośnie dziecko, ale jest obdarzone ogromną mocą i w okresie rozwoju musi przestrzegać wszystkich praw natury, żeby w dorosłości mogło osiągnąć pełnię swojego potencjału. Musimy być posłuszni naturze.”
Maria Montessori. Wykłady londyńskie 1946. tłum. O. Siara. Warszawa (2019), PWN.
Przygotowane otoczenie
„Pierwszą rzeczą, którą edukacja powinna zapewnić, jest otoczenie, w którym dziecko mogłoby rozwijać siły dane mu przez naturę. Nie chodzi o to, by wyłącznie zabawiać go czy pozwolić mu czynić wszystko, na co ma ochotę. Oznacza to dostosowanie naszego myślenia do współpracy z naturą, słuchania jej praw, tych, które mówią, że rozwój dokonuje się podczas doznań w otoczeniu”.
W naszych salach, w przygotowanym dla dzieci otoczeniu, znajdują się między innymi pomoce i książki, z których dzieci korzystają w czasie pracy. Pomoce w sposób konkretny ujmują pojęcia abstrakcyjne. Są tak skonstruowane, aby dzieci mogły z nich korzystać samodzielnie, opanowując nową wiedzę lub utrwalając już poznaną.
Dzieci poznają świat przy wykorzystaniu metod opartych na obserwacji, doświadczeniu, działalności praktycznej, odkrywają jego tajemnice przy pomocy zmysłów. Nie tylko zdobywają wiedzę, ale dowiadują się również, jak się uczyć.
„Największą oznaką sukcesu nauczyciela jest bycie zdolnym, by powiedzieć: Te dzieci pracują, jak gdybym nie istniała”.
Nie wiemy, do jakiej przyszłości przygotowujemy naszych uczniów. Wiemy jednak, że przez całe życie będą się uczyć, szukać różnych rozwiązań i iść drogami, których jeszcze nie znamy. Obok wiedzy o otaczającym świecie, będzie im potrzebna również wiedza i umiejętności, których z podręcznika nie da się nauczyć: znajomość swoich mocnych i słabych stron, empatia, umiejętność współpracy.
Dzień w klasie
Każda klasa w naszej szkole zaczyna dzień modlitwą.
Spotkanie w kręgu jest ważnym moment dnia, w którym omawiamy nasze plany, wymieniamy się spostrzeżeniami, dzielimy ważnymi przeżyciami. Krąg to także miejsce, w którym prowadzimy większość lekcji, pokazując dzieciom pomoce, eksponaty czy snujemy opowieści.
W czasie zajęć pracy własnej dzieci realizują zaplanowane wspólnie z nauczycielem cele. Mogą pracować same lub w niewielkich grupkach. W tym czasie nauczyciel ma możliwość obserwowania ich pracy, czuwania nad obraną przez nie drogą. W myśl zasady „Pomóż mi zrobić to samemu” nauczyciel jest przewodnikiem i doradcą. Jego zaangażowanie w pracę z danym dzieckiem jest zróżnicowane. Zależy to od potrzeb, aktywności i samodzielności ucznia. Dzieci mają możliwość wyboru sposobu, miejsca i czasu wykonania zadania. Inspiracją do poznawania świata są prowadzone przez nauczyciela wielkie lekcje i kluczowe opowieści dotyczące różnych dziedzin życia.
W planie zajęć naszych klas są również zajęcia prowadzone przez specjalistów z danej dziedziny takich jak wychowanie fizyczne, język angielski, muzyka, religia.
Ważne jest dla nas, aby dzieci czuły się gospodarzami we własnej sali, dbały o nią i dobrze się w niej czuły. Dlatego w każdym tygodniu wybieramy kto za co odpowiada i jaki dyżur pełni.
W naszej szkole pierwsza klasa Montessori powstała w 1997 roku. Obecnie mamy zerówkę i trzy klasy młodsze wykorzystujące elementy pedagogiki Marii Montessori: 1M, 2M i 3M.
